Baño de bosque para escolares na fraga ourensá con maior biodiversidade
A fraga de Santa Comba de Naves, en territorio do concello de Ourense, foi o lugar elixido para unha nova acción especial do proxecto Voz Natura, o programa medioambiental da Voz de Galicia, que desenvolve a Fundación Santiago Rey Fernández-Latorre co apoio da Consellería de Medio Ambiente, a Deputación dá #o Coruña, a Fundación Alcoa, El Corte Inglés, a Fundación Ramón Areces e Inditex. Este proxecto marcouse como obxectivo da súa 29 edición concienciar sobre a crise climática global e combater a desinformación. E para iso nada mellor que potenciar o coñecemento científico sobre como son e como funcionan os ecosistemas, empezando polos máis próximos. «Hai un déficit de natureza e non valórase ou que non se coñece», lembraba o axente medioambiental Xosé Santos, que guiou nesta saída ao monte a 45 alumnos do colexio Divina Pastora, de #Franciscano de Ourense.
Esta zona do municipio ourensán é unha auténtica xoia para aprender, porque ofrece bosque atlántico e mediterráneo e, por tanto, unha importante diversidade de especies vexetais, alén de dar acubillo a multitude de animais. É un dos ecosistemas de maior valor da provincia e por iso adoita ser tamén unha das zonas preferidas para a organización de actividades por parte da aula dá Natureza Río Miño, cuxo encargado, Vicente Amigo, acompañou á expedición xunto con Jesús Fariñas Álvarez, guía técnico de montaña. El e Xosé Santos despregaron un enorme abanico de coñecementos sobre este ecosistema forestal que sorprendeu aos Ecovigilantes, o grupo escolar que dirixe o profesor Gonzalo Sánchez Busons e desde o que este centro educativo desenvolve os seus proxectos para Voz Natura.
Santos empezou por explicarlles algunhas nocións básicas de orientación en mapa e sobre o terreo para que se algunha vez vense nunha situación de emerxencia poidan pedir axuda e dicir onde están localizados. Tamén lles falou dos baños de bosque. «Non curan, pero axudan con moitas enfermidades como o estrés ou a ansiedade», díxolles lembrando que esta práctica, relativamente recente na nosa cultura, ten miles de anos noutras como a xaponesa ou entre os pobos nórdicos europeos. O axente medioambiental tamén lles falou dos medicamentos que saen da propia natureza, entre elas o ácido acetilsalicílico, que está na cortiza do salgueiro branco. «O 70% dous medicamentos que estamos a usar proceden de ecosistemas forestais», lembroulles. Os escolares aprenderon a usar os seus cinco sentidos durante a excursión. «A poboación urbana imos perdendo cousas como mirar ao lonxe, observar, escoitar os distintos sons da natureza, tocar as distintas texturas e mesmo percibir os diferentes cheiros», sinalou.
Os alumnos de Franciscanas practicaron durante o paseo para identificar algúns, igual que aprenderon que os xabaríns chegan a ser moi coidadosos coas fontes que xorden no bosque e non enlaman onde beben, senón que se desprazan uns metros máis abaixo para tomar os seus baños de lodo. Con axuda de Jesús Fariñas, experto no seguimento de pegadas de animais, puideron descubrir algúns deses segredos e mesmo detectar a presenza doutras especies de fauna, desde pequenos mamíferos como os teixugos, a paxaros ou réptiles. Coñeceron algúns datos históricos, como por que o 21 de marzo celébrase o día da árbore, que en Mondoñedo fíxose a primeira festa na súa honra no mundo occidental (en 1569), ou que Leonardo da Vinci, no século XV, xa relacionou os aneis do tronco coa idade deste tipo de vexetación. Pero sobre todo, aprenderon que facer a nivel local para preservar ese tesouro de biodiversidade que son os bosques e puxérono en práctica. Recolleron plásticos e restos deixados por humanos pouco respectuosos —localizaron mesmo unha entulleira con carrocerías e baterías de coches— e tamén plantaron varias especies silvestres como o loureiro e o ruscus.